راننده مدتی طولانی چمباتمه زده و چرخ عوض می‌کرده است. با بلند شدن ناگهانی، سرش را می‌گیرد و بیهوش می‌افتد. چه باید کرد؟

توضیح

او را به پشت بخوابان و پاهایش را بالا ببر.

این یک غش (سنکوپ) کلاسیک ناشی از افت ناگهانی فشار است. وقتی مدت طولانی چمباتمه می‌زنی خون در پاها جمع می‌شود؛ با بلند شدن ناگهانی، قلب فرصت نمی‌کند خون کافی به مغز برساند و فرد بیهوش می‌افتد. سرگیجه و گرفتن سر پیش از افتادن، نشانهٔ همین کم‌خونیِ لحظه‌ای مغز است.

اقدام فوری، برگرداندن خون به مغز است: مصدوم را به پشت بخوابان و پاهایش را حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متر بالاتر از سطح بدن نگه دار. جاذبه همان کاری را می‌کند که قلب در آن لحظه از پسش برنمی‌آید. یقه و کمربند را شل کن، هوای تازه برسان و بگذار چند دقیقه دراز بکشد؛ معمولاً هوشیاری خیلی زود برمی‌گردد.

حالا ببین چرا واکنش‌های رایج غلط‌اند: نشاندن مصدوم دقیقاً برعکس چیزی است که بدن لازم دارد، چون سر را بالاتر از قلب نگه می‌دارد و خون‌رسانی مغز را باز هم کم می‌کند. پاشیدن آب سرد و سیلی زدن هم فقط تحریک سطحی‌اند و علت را — که نرسیدن خون به مغز است — برطرف نمی‌کنند.

نکتهٔ بعدی را جدی بگیر: اگر پس از چند دقیقه هوشیاری برنگشت، دیگر با یک غش ساده روبه‌رو نیستی؛ تنفس و نبض را بررسی کن، او را به پهلو بخوابان و اورژانس را خبر کن. هنگام افتادن هم ممکن است سر ضربه دیده باشد، پس بعد از به‌هوش آمدن نگذار سریع بلند شود.

چرا گزینه‌های دیگر غلط‌اند

• سعی کنید او را بنشانید. — نشاندن مصدوم سر را بالاتر از قلب می‌برد و خون‌رسانی مغز را بدتر می‌کند؛ درست برعکس چیزی است که در غش لازم است.
• به صورتش آب سرد بپاشید. — آب سرد فقط یک تحریک پوستی است و علت اصلی — نرسیدن خون به مغز — را برطرف نمی‌کند.
• به صورتش سیلی بزنید. — سیلی زدن نه‌تنها بی‌اثر است، بلکه اگر هنگام افتادن ضربهٔ سر یا آسیب گردن رخ داده باشد می‌تواند وضعیت را بدتر کند.